OnderwijsAdvies > ... > Ervaringen > Eigenaarschap; leerlingen willen zelf de regie
Eigenaarschap; leerlingen willen zelf de regie

De Paulusschool was ooit een kleine dorpsschool in het centrum van Zoetermeer. Maar die basisschool groeide uit tot zo’n vierhonderd leerlingen, verdeeld over vijftien groepen: dertien in het hoofdgebouw en twee op een dependance. “We willen het aantal leerlingen langzaamaan weer zodanig terugbrengen dat iedereen in één gebouw past”, zegt directeur Corry Nederhof. “Dat maakt het gemakkelijker kwaliteit te realiseren. Als collega’s weet je elkaar sneller vinden. Nu moeten IB’ers en directie voor ondersteuning regelmatig heen en weer pendelen.” En kwaliteit krijgt hier in Zoetermeer ruime aandacht.

Beter lesaanbod realiseren
De inspectie gaf recent aan dat de leerlingen betere resultaten kunnen behalen dan ze nu doen. “Eigenlijk wisten we dat al. Uiteraard zijn er ook uitschieters naar beneden, maar over het algemeen kunnen onze kinderen meer aan dan de gemiddelde leerling. Na analyse van de resultaten kwamen we tot de conclusie dat we een beter lesaanbod moesten realiseren. Daarvoor maakten we de rekenstof in groep 3 compacter. Kinderen gaan sneller door de stof heen en hebben zodoende meer tijd voor verdieping of kunnen al een start maken met de rekenstof voor groep 4.” In groep 8 verzorgt de Paulusschool al een jaar groepsdoorbroken lessen. Leerlingen die meer moeite hebben met rekenen gaan naar de ene leraar, die bovendien rekenspecialist is. De gemiddelde leerlingen en de betere rekenaars gaan naar de andere leraar. Daarmee zijn de rekenresultaten sterk toegenomen. “De opmerking van de inspectie was voor ons dus niet verrassend, maar maakte ons bewust dat we daar op schoolniveau mee aan de slag moeten. De twee genoemde acties waren een mooie start, maar niet voldoende.” 

Onder de maat
De vraag ontstond: hoe voer je een versterkt lesaanbod door? “De meeste lesmethodes zijn geschreven op gemiddelde leerlingen. Een vraagstuk waarop we dus niet direct een antwoord hadden. In die tussentijd maakte groep 8 de IEP eindtoets. Die bleek echter onder de maat te zijn; de norm werd niet gehaald. Bij alle betrokkenen gingen alarmbellen af. Groep 8 scoorde normaliter best hoog. Veel leerlingen hadden al een vwo-advies. Maar die dachten: ik heb dat advies toch al, dus hoef ik voor de eindtoets mijn best niet meer te doen. Voor deze leerlingen had de lage score geen invloed, maar voor ons als school wel. Zeker als dat in volgende jaren weer gebeurt.”

Pittig traject ingaan
Dezelfde dag nog schakelde Corry OnderwijsAdvies in. Adviseur Martine van den Hoek deelde op dit gebied graag haar kennis en ervaring. “De collega’s van groepen 8 waren bereid met elkaar een pittig traject in te gaan, waren benieuwd hoe het lesaanbod te veranderen. Ze opperden dat ook de collega’s van groepen 7 zouden deelnemen. Anders bleef het ‘brandjes blussen’ op het laatste moment. In juni 2017 kwamen we zodoende voor het eerst bij elkaar om tweewekelijks samen over versterkt lesaanbod te praten. De leraren van groepen 4, 5 en 6 sloten zich, wat minder frequent, later aan. Anders zou het een bovenbouwproject zijn, terwijl het de gehele school betrof.”

Ervaringen uitwisselen
Vervolgens is de school aan de slag gegaan om ervoor te zorgen dat de leerlingen nog meer betrokken raakten bij hun eigen leerproces. “In die tussentijd werd de IEP-norm nog iets bijgesteld, waardoor wij alsnog een voldoende behaalden. Mooi, zei iedereen, maar we gaan door; we willen onze kinderen immers het beste aanbod geven.” Volgens Corry zijn het gehele jaar gesprekken gevoerd en dingen uitgeprobeerd met als resultaat: lerende leerlingen en lerende leerkrachten. “We wisselden veel ideeën en ervaringen uit. Dat maakte ons al rijk, maar nog meer met de waardevolle ervaringen van Martine. Zij gaf ons veel inzicht hoe kinderen het beste leren. We vragen hen nu: wat wil jij graag leren in groep 7 en 8? Hoe wil je dat klaarspelen? En hoe kan de juf jou daarbij helpen?

Zo werk je aan eigenaarschap. Voorheen vulden wij die vragen voor hen in, nu niet meer. Aanvankelijk keken de leerlingen vreemd op. Maar nu zijn ze enthousiaster om te leren wat ze eerder ook zelf hebben aangegeven. En dat aangeven doen ze nog steeds. Zo vond een van de groepen 8 zichzelf te druk. Die opperde: is het niet een idee dat we niet meer als groep, maar in setjes van twee gaan werken?”

Effecten thuis zichtbaar
Er is dus vooral ingezet op bewust en doelgericht leren, en op het eigenaarschap van de leerling en leerkracht. Corry: “Iedere leraar kijkt naar zijn leerlingen en bepaalt zelf wat het beste past bij die groep. Om de twee weken komen collega’s bij elkaar en reflecteren ze op die werkwijze.” De effecten zijn tot thuis zichtbaar. “Ouders merkten dat leerlingen anders met hun leren gingen omgaan. Kinderen raakten gemotiveerder, vertelden thuis meer over bijvoorbeeld hun doelenschrift, vroegen zelf tips aan de leraar en gaan doelbewust met hun leerwerk aan de slag. Sommige ouders zagen hun kinderen meer groeien dan in andere jaren.”

Trots op resultaat
De kinderen die afgelopen jaar hun eindtoets maakten, hebben die met vlag en wimpel gehaald. “Zulke mooie resultaten hadden we van hen, toen ze nog in groep 7 zaten, niet verwacht. Dat heeft alles te maken met eigenaarschap. We vierden samen het succes; dronken met hen kinderchampagne en plaatsten een mooi bericht in de nieuwsbrief naar hun ouders. Een resultaat waar alle leerlingen heel trots op zijn, de leraren overigens ook.”