OnderwijsAdvies > ... > Ervaringen > Lessons study motiveert leraren én leerlingen!
Lessons study motiveert leraren én leerlingen!

De Wegwijzer is een protestants christelijke school in ’s Gravenzande. De school staat in een woonwijk en heeft een diverse populatie. De laatste jaren is veel energie gestoken in een positief klimaat en samenwerken. Nu vond de directeur, Annemieke Epema, het tijd om meer nadruk te gaan leggen op onderwijskundig gebied. De school is aan de slag gegaan met Lessons Study.

Lesson Study is een methodiek waarmee leraren gezamenlijk een les ontwerpen, deze les geven en vervolgens gezamenlijk nabespreken/ op reflecteren. Doel van deze werkwijze is om steeds in de praktijk te toetsen in hoeverre de lesinhoud en de gebruikte werkvormen het leren van de leerlingen bevordert.

Waarom zijn jullie gestart met Lessons Study?
Annemieke: “Ik wilde graag dat onze opbrengsten nog beter zouden worden. Ik ben gaan kijken wat goede en effectieve scholen doen en wat onze school daarvan zou kunnen leren. Het bleek dat op die scholen veel meer gefocust wordt op goed en doelgericht instructie geven, dat er meer gedifferentieerd wordt in de klas en dat daar extra tijd besteed wordt aan de risico leerlingen.”

2 vliegen in 1 klap
“Ik wilde dus de instructiekwaliteit verbeteren en na enig onderzoek in de literatuur kwam ik uit bij Lessons study. Wat mij daaraan zo aanspreekt is dat het niet alleen de kwaliteit van instructie verbetert, maar het ook een manier is om het teamleren te versterken. En zo had ik dus twee vliegen in één klap te pakken. We gingen aan de slag met iets heel onderwijskundigs, het verbeteren van de instructiekwaliteit, maar in een vorm waarbij de professionaliteit van het team versterk wordt.”

Power en impact in sneltreinvaart
“We hebben gewerkt met drie leerteams (groep 3-4, 5-6 en 7-8) en in drie maanden hebben alle leerteams twee keer de hele lessons study cyclus doorlopen. Dat is een korte periode en we hebben dan ook echt in sneltreinvaart gewerkt. Ieder leerteam was een maand lang heel intensief bezig met Lessons Study.”

De Lessons Study Cyclus

“De cyclus bestond bij ons uit drie stappen:

  1. Planning van de les, doelstelling zetten, data verzamelen
  2. De les geven
  3. Reflecteren

Tijdens de eerste bijeenkomst van ieder team was onderwijsadviseur Frank Coert aanwezig. Hij legde uit wat Lessons Study precies inhoudt en samen bereidden we de onderzoeksles goed voor. De week erna voerden we de les uit, filmden we de les en nog die zelfde middag gingen we de les met het leerteam nabespreken en reflecteren. En deze cyclus  herhaalden we na twee weken. Hierdoor waren de leerteams heel intensief bezig met het directe instructiemodel en had het echt power en impact.”

Evalueren en bijstellen
“Natuurlijk heb ik tijdens en na deze drie maanden ook geëvalueerd en daarbij vooral naar drie aspecten gekeken:

  1. Wat heeft het opgeleverd voor het teamleren?
  2. Wat is voor verandering merkbaar bij het lesgeven van de leraren?
  3. Wat voor impact heeft het op de leerlingen?”

Teamleren
“Bij alle drie zijn duidelijke veranderingen waarneembaar. Zo zie ik als grootste opbrengst bij het teamleren dat nu voor het eerst echt gesproken wordt over de lessen en dat de lessen diep bestudeerd worden. Hierdoor leert het team heel veel van elkaar en over de verschillende leerlijnen. Wat ik heel mooi vond om te zien, was dat daarbij niet naar het leraargedrag gekeken wordt, maar vooral naar wat de les voor een effect op de kinderen heeft.”

Lesinhoudelijk
“Bij de lessen zelf wordt gezorgd dat de doelstelling van de les helder is. De leraren bereiden de lessen nu doelgerichter voor en dat was voor ons nieuw, want zo werkten we voorheen niet. Het team beseft zich nu veel meer dat het effectief is om duidelijk te zijn in wat de kinderen moeten gaan leren; de doelstelling verwoorden en expliciet maken. Bovendien zie ik dat de leraren door met en van elkaar te leren veel meer zijn gaan experimenteren op het gebied van actieve en coöperatieve werkvormen.”

Het leren van de leerlingen
“We zien dat de betrokkenheid van de leerlingen is toegenomen gedurende de les. Ze geven ook aan dat ze veel geleerd hebben tijdens de les en dat ze goed mee kunnen komen in de les. Je ziet dus dat als je doelgerichter werkt, de kinderen beter kunnen aanhaken, ook de wat zwakkere leerlingen.”

Een adviseur biedt meerwaarde
“De rol van Frank Coert, onderwijsadviseur, is belangrijk geweest. In eerste instantie heeft hij mij Lessons Study eigen gemaakt. Daarnaast heeft hij mij geholpen om de introductiebijeenkomst aan het team over de verschillende instructiemodellen voor te bereiden. Dat was heel goed, want het team heeft tijdens deze bijeenkomst daardoor heel bewust zelf een instructiemodel kunnen kiezen dat zij het beste vonden passen bij onze school.

Frank was bij de eerste Lessons Study bijeenkomsten erbij en heeft hij laten zien hoe het moet en hoe het werkt. Zo’n externe begeleider werkt goed, want dat geeft én gewicht aan de zaak én verrijkt de bijeenkomst. Frank heeftn heel veel kennis en ervaring op dit gebied en geeft heel gericht feedback. Soms is het prettig iets van een ander te horen dan van je directeur of je collega. Voor mij was de aanwezigheid van Frank echt een meerwaarde.”

Trots en motiverend
“Lessons study heeft ons veel opgeleverd. Het is een leuke manier om een onderwijsverandering in te zetten. Het instructiemodel wordt zo niet van boven af opgelegd, maar het team gaat er mee aan de slag en het ontdekken. Daardoor beklijft het beter en is het team van en met elkaar gaan leren. Iedereen was ook trots op de les die we hadden voorbereid en heel benieuwd naar hoe zo’n les was gegaan. Meteen werd er gepraat over wat een volgende keer beter kan. Dat hele proces werkt erg motiverend.”

Tip voor andere scholen
“Als scholen hiermee aan de slag gaan, raad ik ze aan iets meer tijd voor het proces te nemen en het aan het begin van het jaar al goed in te plannen. Zorg dat er tijd is om de lessen te bespreken en dat iedereen dat in zijn agenda heeft staan. Onze sneltreinvaart was voor ons op dat moment goed, maar een volgende keer zou ik toch iets meer tijd tussen de bijeenkomstennemen, zodat het voor de leraren minder intensief is.”