OnderwijsAdvies > ... > Ervaringen > Hoe houd je meertalige kinderen bij de les?
Hoe houd je meertalige kinderen bij de les?

Brede School Omnibus is een kleine multiculturele basisschool in Amstelveen. De laatste jaren neemt op de scholen in Amstelveen het aantal nieuwkomers toe, waaronder ook vluchtelingen.
Om deze groep nieuwkomers optimaal te begeleiden is met ondersteuning van OnderwijsAdvies binnen Onderwijsgroep Amstelland een nieuwkomersklas opgericht voor de 11 scholen en zijn de taalspecialisten van de  scholen opgeleid op het gebied van meertaligheid. Tegelijkertijd werd vorig jaar op Brede School Omnibus een traject ingezet om het taalonderwijs te versterken. Lees hoe Brede School Omnibus een heuse taalsterke school werd.

De nieuwkomersklas
Niesje van Mourik is intern begeleider op Brede School Omnibus. Niesje: ‘In iedere klas van onze school zitten gemiddeld 2 à 3 nieuwkomers. Zij gaan het eerste jaar 2 dagen per week naar de nieuwkomersklas. De overige 3 dagen verblijven zij op hun stamschool, Brede School Omnibus.  
Momenteel draaien er nu bij Onderwijsgroep Amstelland vier nieuwkomersklassen op één vaste plek in Amstelveen, voor deze klassen staan een leraar en een onderwijsassistent. Op woensdag wordt geen les aan de nieuwkomers gegeven. Op die dag gaat een van de nieuwkomersleraren naar de stamscholen toe om te zien hoe het met de leerling daar gaat en overlegt met de leraar over de gewenste aanpak.’

Training meertaligheid
Hoe ga je om met leerlingen die geen Nederlands spreken? Voor de leraren en onderwijsassistenten van de Nieuwkomersklas en alle taalspecialisten en enkele intern begeleiders binnen Onderwijsgroep Amstelland is in het voorjaar vorig schooljaar een passende training georganiseerd, bestaande uit vier modules. Hoe verloopt het meertalig verwervingsproces? Hoe is de aanpak van leerlingen in het onderwijs die de Nederlandse taal niet spreken en hoe versterk je de leerkrachtvaardigheden? Maar ook, hoe maak je een OPP voor de nieuwkomers? Welke adviezen kun je ouders meegeven?

Niesje: ‘Met deze training op maat zijn we snel en effectief bijgeschoold, we konden met meerdere collega’s  overleggen en tips aan elkaar geven. Zo hebben we video-opnames in de verschillende groepen bekeken en met elkaar besproken, heel leerzaam! We hebben de leerlingen en ouders vooraf om toestemming gevraagd of wij de opnames mochten gebruiken. De leerlingen vonden het erg leuk, dat wij ook van hun gesprekken iets konden leren.
Er zat een goede structuur in de bijeenkomsten. De eerste twee bijeenkomsten werd er uitleg gegeven door de logopedisten Carien Deutman en Elske den Hertog. Tussentijds evalueerden we steeds en pasten het programma zo nodig aan. De trainers waren heel deskundig en dachten op ieder moment met je mee: wat werkt in die situatie het beste? Adviseur Annemarie de Graaf was de trainer voor de derde en vierde bijeenkomst.’

Sterk taalonderwijs
‘Uit het inspectiebezoek in november 2015 bleek dat ons team veel dingen goed deed. De leraren werkten hard, maar de leerlingen moesten veel actiever betrokken worden tijdens de instructie. Er zijn relatief veel taalzwakke leerlingen en de prestaties van een aantal leerlingen bleven achter. De leerlingen op onze school hebben sterk taalonderwijs nodig. Ook wilden we dat de leerlingen een actievere leerhouding gingen ontwikkelen. Kortom, wij stelden ons voor de uitdaging om sterk taalonderwijs te gaan geven aan betrokken leerlingen! Taal moest aan alle kanten zichtbaar worden. We wilden ook dat ouders konden zien waar we mee bezig waren. We wilden een taalsterke school worden.’

Begeleiding op maat
Hoe word je een goede taalsterke school? ‘Adviseur Annemarie de Graaf van OnderwijsAdvies heeft ons het afgelopen jaar intensief begeleid via scholingsbijeenkomsten, coaching en groepsbezoeken. De scholingsbijeenkomsten waren enerzijds gericht op theorie en achtergrondinformatie met name op het gebied van taal, begrijpend lezen/luisteren, woordenschat en leerlijnen. En anderzijds door het leren toepassen:  lesvoorbereidingen, reflectie, feedbackgesprekken en leergesprekken.

De begeleiding werd elke keer afgestemd op onze behoeften en wensen. Steeds keken we, wat hebben we nodig, in welke fase zitten we nu in? Annemarie heeft ons tijdens het traject intensief ondersteund en gecoacht. Zij gaf ons continu tips en aanwijzingen.’

Begrijpend lezen en woordenschat
‘De toeloop van nieuwkomers heeft ervoor gezorgd dat wij ons taalonderwijs hebben aangepast. Vroeger was begrijpend lezen een tekst lezen en vragen goed beantwoorden. Nu analyseren wij eerst de tekst. Waar gaat de tekst over? Wat betekent het? Kinderen hebben meer belangstelling gekregen voor teksten en passen het geleerde ook toe bij andere vakken. Bijzonder om te zien.

Ook op het gebied van woordenschat is de aanpak veranderd. We hebben met elkaar gekeken naar wat werkt wel, en wat werkt niet. Als je nieuwkomers hebt is het bijvoorbeeld belangrijk woorden meer visueel te maken zodat ook zij mee kunnen doen.’

Woordparaplu’s op de wanden
‘Onze school straalt taal aan alle kanten uit. Bij binnenkomst in de hal hangt een publicatiebord, waarop de klassen afwisselend aan de ouders kunnen laten zien met welke onderwerpen zij bezig zijn. Bijvoorbeeld door woorden te tonen rondom het thema boerderij of een creatief thema zoals een bepaald schilderij. De leerlingen maken tijdens de les zichtbaar gebruik van strategieën en diverse andere vormgevers op de wanden, zoals woordparaplu’s, - kasten, -trappen, - velden enzovoort. Op deze wijze helpt de rijke leeromgeving daadwerkelijk het onderwijsproces te versterken.’

Actievere leerlingen
‘Voorheen gingen de leerlingen pas aan de slag als de leraar klaar was met zijn instructie en ze een opdracht gaf. Leerlingen hebben nu een veel actievere leerhouding, ze geven zelf aan of de gestelde doelen zijn bereikt aan de hand van succescriteria en bepalen dus zelf of ze nog extra oefening nodig hebben. We leggen de verantwoordelijkheid meer neer bij de leerlingen en hebben daarbij gebruik gemaakt van de bewezen leertheorieën van Leren zichtbaar maken van John Hattie.

Trots op onszelf
‘Het traject met Annemarie de Graaf is nu afgesloten. Tijdens de laatste bijeenkomst hebben we onze successen gevierd. In de afgelopen 14 maanden zijn we een echt zichtbare taalsterke school geworden en bieden we onze leerlingen de best mogelijke begeleiding. De taalopbrengsten zijn verhoogd en onze leerlingen tonen meer betrokkenheid. Wij als team hebben geleerd meer samen te werken en leren constant van elkaar. Daar zijn wij en alle leerlingen best trots op.

Het rapport van de Inspectie heeft ons destijds gedwongen ons (taal) onderwijs onder de loep te nemen en te verbeteren. Nu kan ik zeggen dat ons dat heel veel heeft opgeleverd! Tijdens het laatste bezoek (jan 2017) uitte de inspectie zich heel tevreden: “de leerlingen laten een prima werkhouding zien en denken en doen goed mee!”
De begeleiding vanuit OnderwijsAdvies die wij tijdens het traject hebben ontvangen was tijdens onze transformatie naar een taalsterke school essentieel. De aanpak van de adviseurs was doordacht, praktisch en zeer stimulerend!’


 

Contactpersoon

Annemarie de Graaf

Onderwijsadviseur