HomeVoortgezet onderwijsDyslexie in het Voortgezet Onderwijs

Dyslexie in het Voortgezet Onderwijs

Voordat dyslexie bij kinderen kan worden vastgesteld, fungeren basisscholen als 'poortwachter'. Na het eerste jaar leesonderwijs stelt de school vast of een kind leesproblemen heeft of dat er een vermoeden van dyslexie bestaat. Wanneer de school vaststelt middels genormeerde toetsen, dat er sprake is van een leesachterstand, zal zij extra hulp aanbieden. Deze extra hulp staat ondermeer omschreven in het Protocol Leesproblemen en Dyslexie (Masterplan Dyslexie). Dit Masterplan Dyslexie is i.o.v. het Ministerie van Onderwijs vervaardigd en uitgevoerd. De school dient, middels minimaal drie meetmomenten en twee interventieperiodes van drie maanden, het vermoeden van ernstige, enkelvoudige dyslexie voldoende te onderbouwen.

Gedurende de begeleiding op school, wordt een zogenaamd leesdossier opgebouwd. Met dit leesdossier kunnen ouders in samenwerking met de school, hun kind aanmelden bij OnderwijsAdvies / ONL.

De veranderingen per 1 januari 2009 op een rijtje:

• Scholen volgen het Protocol Leesproblemen en Dyslexie (Masterplan Dyslexie) en krijgen de functie van poortwachter, als de extra begeleiding niet door de school is geboden, wordt de diagnose en behandeling niet door de zorgverzekeraars vergoed
• Bij onvoldoende resultaten van extra leesinstructie en intensieve leesbegeleiding op school, en voldoende onderbouwing van het vermoeden van ernstige dyslexie, heeft het kind recht op diagnosestelling via de basisverzekering. Wanneer uit het onderzoek ernstige, enkelvoudige dyslexie kan worden vastgesteld, heeft het kind recht op individuele behandeling, eveneens vergoed via de basisverzekering
• Volgens de richtlijnen van het landelijke diagnostische Protocol Diagnostiek en Behandeling (Blomert, 2006) wordt de ernst van de dyslexie vastgesteld. Dyslexie in samenhang met ernstige leer- en / of gedragsproblemen is uitgesloten van de zorgverzekering. Hiervoor zijn andere voorzieningen via AWBZ-instellingen (zoals de jeugd-GGZ)
• De vergoedingsregeling geldt voor leerlingen die geboren zijn ná 1 januari 2000 en waarbij de zorg in 2009 aanvangt vóór de negende verjaardag. Leerlingen die voor die datum geboren zijn, vallen buiten de regeling
• Lichte gevallen van dyslexie worden door de school zelf begeleid met extra leesinstructie

Wat is de taak van de scholen?
De aanpak van lees- en spellingproblemen is primair de verantwoordelijkheid van scholen. De school zal de kinderen van wie het vermoeden bestaat dat zij (ernstige) dyslexie hebben, moeten signaleren en verwijzen. Het Protocol Dyslexie Diagnostiek & Behandeling (voor de Zorg) stelt eisen aan de informatie die door de school moet worden aangeleverd over het voortraject dat op school is doorlopen bij de aanpak van de dyslexieproblemen op school.

Om voor vergoeding in aanmerking te komen moet op school een aantal fasen worden doorlopen. De school 'volgt' de ontwikkeling van leerlingen door toetsen af te nemen. Wanneer blijkt dat een leerling bij lezen en / of spellen uitvalt, wordt extra begeleiding aangeboden aan de hand van het Protocol Leesproblemen en Dyslexie.

Welke hulp geboden wordt, wanneer en met welk resultaat, wordt vastgelegd in het dossier van de leerling. Wanneer de extra begeleiding na 3 tot 6 maanden niet voldoende resultaat oplevert, kan het vermoeden ontstaan dat er sprake is van dyslexie.

De school heeft een poortwachterfunctie. Op basis van de informatie uit het dossier moet een inschatting gemaakt worden of een leerling in aanmerking zal komen voor het vergoede onderzoek- en behandeltraject. De eerste stap in het onderzoek is namelijk de beoordeling van het dossier. Als de gegevens compleet zijn zal OnderwijsAdvies / ONL een afspraak maken voor een diagnostisch onderzoek. Wordt de diagnose 'ernstige enkelvoudige dyslexie' vastgesteld dan kunnen de leesbehandelingen beginnen. Over een periode van 1 tot 1½ jaar krijgt een leerling 40 tot 60 leesbehandelingen die vergoed worden door de zorgverzekeraar.

Het leerlingdossier
Om een kind te kunnen aanmelden voor diagnose en behandeling dyslexie dient de school een leerlingdossier (leesdossier) aan te leveren met de volgende onderdelen:

• De basisgegevens uit het leerlingvolgsysteem
• Een beschrijving van het lees- en spellingprobleem
• Signalering van het lees- en spellingproblemen: datum, toets (criteria, score), afgenomen door…
• Omschrijving van de extra begeleiding (doelen, duur, inhoud, organisatievorm, begeleider)
• Resultaten van de extra begeleiding en beschrijving van gebruikte toetsen en normering
• Vaststelling van toenemende achterstand ten opzichte van de normgroep, met vermelding van gebruikte toetsen en normcriteria
• Argumentatie voor het vermoeden van ernstige dyslexie; het aantonen van didactische resistentie
• Na geboden begeleiding van voldoende intensiteit en kwaliteit; en indien bekend, vermelding en beschrijving van eventuele andere (leer)stoornissen

Het dossier wordt getekend door de directeur van de school, namens het bevoegd gezag.

Ongeacht de uitkomst van het diagnostisch onderzoek blijft de school verantwoordelijk voor een adequate (pedagogische / didactische) ondersteuning en begeleiding van de leerling.

Als bij een kind ernstige, enkelvoudige dyslexie wordt vastgesteld, is behandeling binnen de gezondheidszorg een mogelijkheid. De verwachting is, op basis van eerder onderzoek, dat gemiddeld 3 à 4 procent van de totale leerlingenpopulatie aanspraak kan maken op (vergoede) behandeling.

Voor een optimaal resultaat is het belangrijk dat de aanpak van de school en de dyslexiebehandelaar op elkaar worden afgestemd. Het initiatief hiertoe wordt genomen door de voor de behandeling eindverantwoordelijke psycholoog of orthopedagoog, met instemming van de ouders.

Welke leerlingen komen in aanmerking voor behandeling?
De vergoede zorg in verband met ernstige dyslexie geldt aan het eind van het invoeringstraject (in 2013) in principe voor leerlingen van 7 jaar en ouder in het primair onderwijs en leerlingen van 7 t/m 13 jaar in het speciaal onderwijs. In 2009 geldt de zorg voor kinderen die in 2009 zeven of acht jaar oud zijn (geboren op of na 1 januari 2000).

De vergoede zorg geldt voor leerlingen met ernstige, enkelvoudige dyslexie. Dat wil zeggen dat er bij deze leerlingen, naast dyslexie, geen sprake is van een of meer andere leer- of ontwikkelingsstoornissen (co-morbiditeit). Is dat wel het geval, dan hebben deze leerlingen uiteraard recht op zorg, maar door specialistische GGZ-instellingen welke vallen onder de zogenaamde AWBZ.

Als ouders aanspraak willen maken op vergoeding van diagnostiek en behandeling bij ernstige dyslexie, dient de school bij hun verwijzing het leerlingdossier te leveren waarmee het vermoeden van (ernstige) dyslexie wordt onderbouwd.

Protocol diagnose en behandeling
Voor de scholen zijn er sinds enkele jaren de zogenaamde Protocollen Leesproblemen en Dyslexie. Deze protocollen zijn ontwikkeld door het Expertisecentrum Nederlands vanuit de Radboud Universiteit Nijmegen.

Voor zorgverleners in de dyslexiezorg is het Protocol Diagnose en Behandeling (Blomert, 2006) ontwikkeld in opdracht van het College voor Zorgverzekeraars (CVZ). Dit protocol biedt richtlijnen voor de diagnosestelling en de behandeling van dyslexie. De basis voor dit protocol is wetenschappelijk onderzoek door o.a. de Universiteit van Maastricht naar de effectiviteit van bestaande behandelingen. Ten aanzien van de diagnosestelling heeft men zich gebaseerd op de nieuwste inzichten en wetenschappelijke (internationale) studies naar dyslexie.

Dit protocol is voor zorgverleners verplicht gesteld om te gebruiken en te volgen. OnderwijsAdvies / ONL heeft haar gestandaardiseerde onderzoeksprotocollen en de behandeling daar eveneens op gericht.

Bij de diagnosestelling wordt de indicatiestelling volgens de richtlijnen van het protocol Diagnose en Behandeling opgesteld. Aanvullend wordt bij de diagnosestelling de richtlijn van de Stichting Dyslexie Nederland (SDN) gevolgd. SDN vereist naast alleen het geven van de diagnose van dyslexie, ook een uitbreiding van de diagnose door de ernst van de dyslexie te classificeren, de mogelijke oorzaken/ diverse tekorten te benoemen en een handelingsgerichte diagnose te stellen.

Wanneer u voor onderzoek bij OnderwijsAdvies / ONL komt, kunt u dus rekenen op een kwalitatief hoogwaardig onderzoek, waarbij de individuele vaardigheden van het kind centraal staan!

U kunt een kindgericht advies verwachten waarbij wanneer behandeling geïndiceerd is, een individueel behandelplan wordt opgesteld.

Wanneer behandeling niet geïndiceerd is, omdat bijvoorbeeld sprake is van bijkomende problematiek of omdat de dyslexie niet ernstig genoeg is, zult u eveneens een kindgericht advies krijgen. U bent immers met een hulpvraag bij OnderwijsAdvies / ONL gekomen. De onderzoeker zal in dat geval met u bespreken wat de vervolgstappen kunnen zijn.

Hoe ziet een Dyslexie behandeling eruit?
Een behandeling begint met een verzoek van een ouder of opvoeder om een onderzoek naar mogelijke dyslexie bij een kind uit te voeren. Naar aanleiding hiervan komen we met een behandelplan naar ouders en school. Dit behandelplan bestaat uit een aanbod van 40 tot 60 lessen die aanvullend op het onderwijs worden verzorgd.

Nadere bijzonderheden behandeling:

• Het kind krijgt individuele begeleiding, 45 minuten per week
• Ouders/ school doen oefeningen thuis / op school ter ondersteuning
• Het dyslexieprogramma wordt op verschillende locaties aangeboden
• Duur: 40 tot 60 behandelingen, maximaal 11/2 jaar (60 behandelingen)
• Op verschillende vaste momenten tijdens de behandeling wordt de voortgang van het kind geëvalueerd. Aan de hand hiervan wordt het behandelplan al dan niet aangepast

Uitgangspunten bij de behandeling van dyslexie:

• Het vergroten van de lees- en spellingsvaardigheid van de leerling met een vaste methode. Hierbij ligt grote nadruk op het herkennen van de (klank)structuur van woorden en het bevorderen van het vloeiend lezen
• Aandacht voor specifieke problemen van een leerling
• Vergroten van de leesmotivatie en het kind leren omgaan met zijn / haar leesproblemen

Wij hechten zeer aan een goede samenwerking met ouders en scholen. Het is belangrijk dat ouders thuis tijd vrijmaken om hun kind te helpen met het extra huiswerk. De basisschool zal het werk ook aan dienen te passen aan het door OnderwijsAdvies / ONL gevolgde behandelplan. Leraren, interne begeleiders en ouders / opvoeders hebben een nadrukkelijke plaats in het traject.

NB. Als uit het onderzoek komt dat een kind niet dyslectisch is, maar wel spellingsproblemen heeft, bieden we andere oplossingen. Deze mogelijkheden worden niet door de zorgverzekering vergoed.

Voor meer informatie over Onderwijs / ONL Dyslexie download hier onze folder.